triz تریز نوآوری نظام یافته

تریز Triz

دانش تریز TRIZ از سال ۱۹۴۶ توسط گنریچ آلتشولر Genrich Altshuller بر اساس نتایج حاصل از مطالعه اختراعات مختلف پایه‌گذاری شد.

آلتشولر “پدر روش حل مسئله TRIZ ” است در سال ۱۹۲۶ در تاشکند، ازبکستان متولد گردید. به علت علاقه خاصی که به اختراع داشت، اولین اختراع خود را در سن ۱۴ سالگی انجام داد و سپس در اداره ثبت اختراعات مشغول به کار شد.

اختراع triz

کار او کمک به مخترعین برای ثبت اختراعاتشان بود ؛ او در حین کار ، گاهی به حل مسائل فنی آنان کمک می‌کرد .

آلتشولر در طی مطالعات خود  و با بررسی بیش از ۲۰۰ هزار اختراع ثبت شده، به این نتیجه رسید که یک نظریه اختراع بایستی دارای چند ویژگی اصلی از جمله موارد زیر باشد :

  1. شامل یک فرایند گام‌به‌گام و نظام‌یافته باشد .
  2. بتواند از میان گستره‌ای از راه‌حلها ، مستقیما به بهترین راه‌حل (راه‌حل ایده‌آل یا کامل) منجر گردد .
  3. دارای ویژگی تکرارپذیری باشد .
  4.  بتواند ساختاری برای دانش ابداع ارائه نماید .

از بین این تعداد، آقای آلتشولر ۴ هزار اختراع برجسته را انتخاب و برای کشف راه‌حلهای خلاق و ابداعی موجود، آنها را مورد بررسی دقیق و عمیق قرار داد. براساس نتایج حاصل از این نوع مطالعات خلاقیت‌شناسی تحلیلی ، آلتشولر به کشف بسیار مهمی دست یافت و  روش تریز  TRIZ را به عنوان یک علم نوین معرفی نمود.

کلمه تریز TRIZ مخفف “the theory of inventive problem solving” می باشد.

البته این خلاقیت و نوآوری فوق‌العاده مهم آلتشولر متاسفانه در ابتدا درک نشد و حتی وی را به سیبری تبعید نمودند و پرونده اختراع ان را ابتدا بایگانی نمودند، [نقل قول از یک وبلاگ روسی: پس از ۲ سال که ارتش و به خصوص سیستم های اطلاعاتی شوروی KGB نیاز به تجهیزات نوین جاسوسی را احساس نمودند، کپی از پرونده این اختراع با مهر فوق محرمانه به اداره رده ۱ در دفتر سرهنگ ارنیاکوف ارسال شد تا از آن استفاده گردد ] اما به دلیل بی‌توجهی‌ و مخالفت ها در آن زمان ، تریز نتوانست به خوبی در روسیه ایفای نقش نماید.

اما پس از جنگ سرد و با مهاجرت دانشمندان روسی به ژاپن و امریکا، دنیا با دانش تریز آشنا شده و با پی بردن به اهمیت فوق‌العاده زیاد آن بلافاصله بکارگیر گرفته و در صدد رشد و توسعه آن برآمدند .

آلتشولر به عنوان مخترع فنون اختراع و پایه‌گذار دانش TRIZ ، یکی از اصلی‌ترین و موثرترین بنیانگذاران علم خلاقیت‌شناسی و از بزرگترین دانشمندان قرن بیستم محسوب می‌شود . آلتشولر در سال ۱۹۹۸ در آمریکا از دنیا رفت. نقش و اهمیت نظریه TRIZ شاهکار علمی آلتشولر به قدریست که از جنبه‌ای می‌تواند در ردیف نظریه‌های علمی بزرگی مانند نظریه کوانتومی و نظریه نسبیت قرار گیرد و آلتشولر را با دانشمندان بزرگی مانند انیشتین ، پیاژه و پائولینگ همسنگ نماید .

آلتشولر پدر روش حل مسئله TRIZ

TRIZ دارای ۴۰ اصل و ۳۹ پارامتر است که با ترکیب دوتایی از این دو عنصر، میتوان به راه حل و یا راه حل هایی بسیار مفید و کلیدی دست پیدا نمود.

اصول همان Cause و پارامترها همان Effect  برای یک فرانید یا عمل هستند، که به پارامترهای عامل تخریب و یا Side Effects  نیز میگویند.

روش کار با تریز :

 یک اصل + یک پارامتر = راه حل خلاقانه

ایشان در این خصوص کتابی با نام Creativity as an Exact Science: The Theory of the Solution of Inventive Problems نوشته است.

چهل اصل نوآوری نظام یافته (TRIZ)

اصل ۱ – جداسازی / تفکیک کردن / تقسیم کردن / افراز کردن
اصل ۲ – استخراج / حذف کردن / جداکردن / منفصل کردن / خلاصی یافتن از چیزی / برطرف کردن
اصل ۳ – کیفیت موضعی
اصل ۴ – عدم تقارن
اصل ۵ – ترکیب کردن / ادغام کردن / یکپارچه کردن /اتحاد
اصل ۶ – عمومیت دادن / جامعیت / چندکارگی / چند منظوره
اصل ۷ – تو در تو بودن / آشیانه دادن
اصل ۸ – عامل تعادل و توازن / جبران وزن
اصل ۹ – مقابله پیشاپیش / عکس العمل مقدماتی/ واکسیناسیون 
اصل ۱۰ – کنش پیشاپیش / عمل قبلی / اقدامات اولیه
اصل ۱۱ – حفاظت پیشاپیش / آمادگی قبلی / راه نجات
اصل ۱۲ – هم پتانسیلی / هم سطح سازی /هم ظرفیت کردن / تقلیل تباینات و اختلافات / تساوی تلاشها وکوششها
اصل ۱۳ – معکوس کردن / متباین بودن / تقابل داشتن/ تغییر جهت دادن
اصل ۱۴ – انحنا دادن / کروی کردن
اصل ۱۵ – پویایی / انعطاف پذیری
اصل ۱۶ – عملکرد ناقص یا جزیی، بیش از حد یا مازاد / مصالحه کردن کمی کمتر یا کمی بیشتر
اصل ۱۷ – حرکت به بعدی جدید / تغییر تعداد بعدهای جسم
اصل ۱۸ – لرزش / ارتعاش مکانیکی
اصل ۱۹ – عملکرد دوره ای/ عمل تناوبی
اصل ۲۰ – تداوم کنش مفید / تداوم عملکرد مفید / تداوم کار مفید
اصل ۲۱ – حمله سریع / در رفتن / عجله کردن / پرش کردن / عملکرد زود ، تند، سریع
اصل ۲۲ – تبدیل ضرر به منفعت
اصل ۲۳ – باز خورد
اصل ۲۴ – واسطه / میانجی
اصل ۲۵ – خدمت دهی به خود / سلف سرویس
اصل ۲۶ – کپی کردن / نسخه برداری
اصل ۲۷ – جنس ارزان قیمت و کم دوام/ یکبار مصرفی
اصل ۲۸ – جایگزینی سیستم مکانیکی
اصل ۲۹ – استفاده از ساختار پنوماتیک یا هیدرو لیک / بادی و آبی
اصل ۳۰ – غشاء یا پرده های انعطاف پذیر / لایه ها یا پوسته های نازک
اصل ۳۱ – استفاده از مواد متخلخل
اصل ۳۲ – تعویض رنگ
اصل ۳۳ – همجنس و همگن کردن
اصل ۳۴ – مردود کردن و بازسازی / تولید مجدد قطعات
اصل ۳۵ – تغییر پارامتر / تغییر خواص فیزیکی و شیمیایی یک جسم
اصل ۳۶ – تغییر یا انتقال فاز
اصل ۳۷ – انبساط حرارتی
اصل ۳۸ – استفاده از اکسید کنند ه های قوی و تشدید اکسیداسیون
اصل ۳۹ – محیط بی اثر
اصل ۴۰ – مواد مرکب

در حال حاضر این روش در بسیار از شرکت های معتبر بکارگرفته میشود. تا جایی که شخصا اطلاع دارم، در سازمان های نظیر Duech Bank , Metro Bank , Nasa , Apple , P&G , Redbull ,Google استفاده میگردد.

خود نیز با این روش در شرکت ردبول آشنا شدم. ردبول بر کاربردی نمودن این روش در کسب وکار خویش سرمایه گذاری مناسی انجام داده است و با کمک یک گروه نرم افزاری در سیلیکون ولی،یک نرم افزار TRIZ چند وحهی تولید نموده است که در مورد تولید محصولات جدید، بسته بندی و کمپین های تبلیغاتی بسیار بکارگرفته میشود.

مثالی در بکارگیری روش تریز در شرکت های آمریکایی:

در شرکت P&G و برای برند ژیلت، مسئله مهم این بود :

  • چگونه تیغ را تیزتر کنیم، اما احتمال بریدن صورت را کاهش دهیم ؟

رسیدن به جواب از طریق TRIZ : تعداد تیغ ها را افزایش دهیم. با افزایش تعداد به چهار عدد. احتمال بردن صورت یک چهارم شده و میتوان تیغ های تیزتری نیز به کار گرفت.

 کاربرد تریز در شرکت ژِیلت

متاسفانه هنوز TRIZ وارد کتب دانشگاهی و حتی سیستم مشاوره مدیریت ایران نشده است. این ابزار در تمامیه حوزه های اقتصادی، سیاسی، فرهنگی، هنری، اجتماعی و حتی خانواده قادر به ارائه راه حل مفید می باشد. البته نحوه انتخاب اصل و پارامترهای بسیار مهم میباشند ، تا به جواب مناسب دست پیدا نمایید.

تیم مشاوران مدیریت ایران در حال حاضر با تولید نرم افزار فارسی TRIZ (غیر تجاری) ، از آن برای ارائه راه کارهای خلاق و نوآورانه در حوزه مدیریت خلاقیت و نوآوری استفاده مینماید.

 تیم مشاوران مدیریت ایران : مطالب این سایت شامل حمایت از حق مؤلف و مترجم است و هرگونه کپی برداری بدون ذکر منبع پیگرد قانونی دارد.